NVH (Noise, Vibration, Harshness) là thuật ngữ chỉ những hiện tượng liên quan đến tiếng ồn và rung động, độ xóc mà người lái cũng như hành khách cảm nhận khi xe đang chạy. Dù những yếu tố này không hay trực tiếp ảnh hưởng tới mức độ vận hành của xe và lại khiến người lái cảm thấy khó chịu, mất tự tin, lo lắng về khả năng xảy ra sự cố không đáng có. Việc kiểm soát và xử lý NVH trên xe hiện đại trở thành một phần không thể thiếu trong thiết kế, bảo dưỡng, sửa chữa nhằm nâng cao sự tin tưởng cho người dùng.
Tiếng ồn, rung động xảy ra từ nhiều bộ phận khác nhau trên xe. Động cơ, hệ thống truyền động, lốp xe, trục các đăng, cả thân xe đều có thể phát sinh rung động, âm thanh khi làm việc. NVH không chỉ đơn giản là âm thanh hay rung động riêng lẻ, mà đôi khi là kết hợp cả hai, tùy thuộc vào tần số và cách cơ thể người cảm nhận. Các rung động dưới 20 Hz thường chỉ cảm nhận qua xúc giác, từ 20-200 Hz có thể cảm nhận cả rung lẫn âm thanh, còn trên 200 Hz chủ yếu là âm thanh. Đặc điểm cảm nhận này chịu ảnh hưởng của ngưỡng nghe, khả năng cảm thụ của từng người.
Một nguyên nhân chính gây ra NVH là hiện tượng cộng hưởng. Khi tần số lực tác động trùng với tần số riêng của một bộ phận nào đó, biên độ rung sẽ tăng mạnh sinh ra cảm giác rung lắc hoặc tiếng ồn khó chịu. Trong xe, cộng hưởng có thể xảy ra ở các bộ phận như thân xe và hệ thống ống xả hay trục truyền động. Việc xác định đúng nguồn rung động và đường truyền của nó là rất quan trọng để xử lý NVH hiệu quả. Lực rung phát sinh từ sự mất cân bằng của lốp, sự dao động mô-men trong động cơ, hay từ trục các đăng không đồng trục đều là những yếu tố điển hình dẫn đến NVH.
NVH được đánh giá và biểu thị bằng nhiều phương pháp khác nhau. Đối với rung động, thông số gia tốc thường được dùng đến để thể hiện cường độ rung. Với tiếng ồn, mức áp lực âm thanh được đo bằng đơn vị dB (decibel) qua các đặc tuyến A hoặc C, tùy mục đích đo. Đặc tuyến A mô phỏng gần với cảm nhận thực tế của thính giác người, trong khi đặc tuyến C nhạy hơn với tần số thấp. Việc kiểm tra, đo đạc NVH dựa trên lý thuyết, phương pháp chuẩn giúp kỹ thuật viên xác định chuẩn được nguyên nhân. Từ đó, đưa ra biện pháp tối ưu để khắc phục và nâng cao chất lượng làm việc cũng như sự thoải mái cho người sử dụng.
